Matka narodu w najcięższych czasach — artykuł z Preusische Allgemeine

250 lat temu urodziła się najsłynniejsza królowa Prus.

Lata wyniszczające Prusy. Starania królowej Luizy o uzyskanie mniej dotkliwych warunków pokoju podczas spotkania z Napoleonem 6 lipca 1807 w Tylży były wielokrotnie przedstawiane zarówno w literaturze, jak i w sztuce.

Królowa Luiza mogła świętować swoje ostatnie urodziny w 1810 ponownie w Berlinie. Bonaparte zgodził się w 1809 na powrót pary królewskiej. Upragniona przez Luizę wizyta u ojca w jego letniej rezydencji w Hohenzieritz zakończyła się śmiercią 34-latki. Oficjalnie zmarła 19 lipca 1810 na zapalenie płuc. Szybko powstały mit o Luizie, który głosił, że zmarła na złamane serce.

Fryderyk Wilhelm III przeżył swoją ukochaną żonę o trzy dekady. Luiza, dzięki swojemu wdziękowi i urodzie, naturalności i bliskości z ludźmi, stała się symbolem monarchii. Jej wygląd i zachowanie są ściśle związane z walką Prus przeciwko napoleońskiej Francji. Królowa Luiza stała się później symbolem odrodzenia Prus.

Możliwości pogłębienia wiedzy

Istnieje niemal nieograniczona ilość literatury poświęconej życiu królowej ludzkich serc, królowej w trudnych czasach. Luiza jest w niej opisywana jako córka i wnuczka, narzeczona i żona, kochająca matka, siostra i przyjaciółka, księżniczka, królowa i matka narodu, chrześcijanka, bohaterka i cierpliwa, jako pruska Madonna.

Czytelnicy zainteresowani faktami mają możliwość samodzielnego zapoznania się z charakterem i sposobem myślenia Luizy – np. sięgając po wydaną w 1985 roku przez Deutscher Kunstverlag książkę Luise von Preußen. Briefe und Aufzeichnungen 1786–1810.Jako biografię nadal polecamy wydaną w 1989 roku przez wydawnictwo Piper München książkę Heinza Ohffa Ein Stern in Wetterwolken. Königin Luise von Preußen. Karin Feuerstein-Praßer w swojej książce Die preußischen Königinnen  wydanej po raz pierwszy w 2008 roku, cytuje maksymę królowej Luizy:

Musimy przez to przejść. Zadbajmy tylko o to, aby z każdym dniem stawać się coraz bardziej dojrzałymi i lepszymi.

W XX wieku Luiza pojawiła się na ekranie filmowym, grana m.in. przez Henny Porten, Ruth Leuwerik i Luise Bähr. Dopiero w latach 70. wraz z bardziej zróżnicowaną oceną historii Prus, zmieniło się spojrzenie na Luizę. Dziś jest ona postrzegana jako interesująca postać niemieckiej historii – bez idealizacji.

Nowością jest książka Königin Luise. Leben und Mythos wydana przez berlińskie wydawnictwo Bebra-Verlag. Autorem jest były kasztelan pałacu Charlottenburg Rudolf G. Scharmann, który już w swojej pracy Preußische Prinzessinnen. Leben in Schlössern und Gärten der Romantik wykazał się rozległą wiedzą na temat tego okresu historycznego.

Kto jednak zamiast czytać o Luizie, woli odwiedzić miejsca, w których żyła i działała, np. Meklemburgię (Hohenzieritz), Brandenburgię (Paretz) i Berlin (Charlottenburg i Wyspę Pawi), może to zrobić w lipcu pod kierownictwem Jörga Memmera, biorąc udział w ofercie Akademii Sankelmark.

Wróćmy na koniec do początku: Elke Büdenbender. Czy byłoby nam lepiej, gdyby prezydent federalny (lub kanclerz federalny) miał żonę taką jak Luiza? Sceptycyzm wydaje się tu na miejscu. Tylko bowiem szczególna kombinacja czynników umożliwiła Luizie jej błogosławioną działalność. Prusy były wówczas monarchią absolutystyczną. Monarcha był z jednej strony bardzo potężny, ale z drugiej strony niepewny, niezdecydowany, wahający się, sumienny i, co nie mniej ważne, łatwo ulegający wpływom. Taki podatny na wpływy człowiek nie osiągnąłby tak wielkiej władzy w Republice Federalnej Niemiec.

Pozostaje pytanie, czy Luiza jeśli nie jako żona, to może jako polityk mogłaby zdobyć wpływy i władzę. Również w tym przypadku należy zachować sceptycyzm. Pruska Madonna, królowa serc, była łagodna, współczująca i odpowiedzialna. Natomiast w Republice Federalnej Niemiec wpływowe są raczej polityczki, takie jak Bärbel Bas, Nancy Faeser czy Angela Merkel.

Autor artykułu: Ute Eichler. Artykuł ukazał się 04. 03. 2026